مقالات علوم دامی
بسم الله الرحمن الرحیم
1......پشم وروشهای استاندارد سازی آن
تعریف پشم: الیافی که به صورت کل توده پشم شده توليد شده ازهرگوسفندمی باشدکه ازسطح بدن گوسفند برداشته وپس ازشستشو درکارخانه نساجی ابتدا به نخ وسپس به پارچه تبدیل می شود.
گوسفندان دنیااز نظرنوع ومیزان تولیدپشم به 4 دسته تقسیم شده اندکه 1)پشم ظریف:شامل نژادهای مرینو وشوروی پیشین . 26% مرینوها فقط برای تولید پشم پرورش داده می شوند.
2)پشم نیمه ظریف: (سات دان - سافوك) این مرینوها درمنطقه ویکتوریادر غرب استرالیا پرورش داده می شوند.
3)پشم ضخیم: در مناطق کم باران درجنوب استرالیا پرورش داده می شوند (نژاد ایرانی – آواسی)
4)گوسفندان مودار: کامرون – سومالی ومیزان پشم تولیدی صفرمی باشد.
ویژگی های مهم پشم مرغوب:
1-ظرافت: ظرافت تحت تاثیر سن،جنس،تولیدمثل وآبستن وشیردهی وتغذیه قرارمی گیرد. عوامل بیماری زا باعث کاهش قطرپشم شده وریزش پشم آغازمی شود اثرات آب وهوا درطی آب وهوای خشک پشم ظریف تردرمقایسه باآب هوای مرطوب تولید می شود.
ودرجنس :قطرتارپشم قوچ ضخمیتر ازمیش میباشدوتغذیه نامطلوب باعث کاهش قطرپشم میگردد.
2)طول تار پشم:طول تار پشم تابع نژاد است وبه ندرت تحت تاثیر جنس قرارمی گیرد.با افزایش سن گوسفند طول تارپشم کوتاه می شود.
3)پشم تاحدامکان بایدسفید وتمیزباشد.
4)عاری بودن پشم ازموادگیاهی به خصوص دانه وخارها.
5)دارا بودن قابلیت ارتجاعی درمقابل عوامل خارجی: پشم نسبت به سایر الیاف مقاومت بیشتری ازخود نشان می دهدبه خاطر خاصیت قابل ارتجاعی بودن.
6)دارا بودن قابلیت رنگ پذیری چون پشم مردار یا دباغی شده رنگ پذیر نیستند.
7)جعد: تارهای باجعد پیچیده معیوب ترین نوع پشم می باشند.
به طورکلی گوسفندانی که ظریف ترین نوع پشم باجعدفشرده تولیدمی کندبه غذای بیشتری نیازدارند .
ترکیب شیمیایی درپشم:کلاً ازترکیب پرورتینی موسوم به کراتین تشکیل شده اند.
تجزیه پشم: ازکربن، هیدروژن،اکسیژن، ازت،گوگرد واسیدآمینه گوگرد دارنظیر سیتین ومیتونین تشکیل شده اند.
دسته ای ازعوامل که برروی استانداردسازی پشم موثرند:
1- نواقص ژنتیکی: الیاف مدولای:بدلیل خشکی زیاد باعث زبری نخ وضخامت پارچه گردیده وحساسیت بیشتری به خراب شدن دارند.
- کمبودمس:جعدپشم ها ازدست رفته واستحکام کاهش یافته ودرعملیات نساجی الیاف دچارشکستگی شده وطول دسته الیاف کوتاه ترمی شود.
3- خسارات ناشی ازمیگروارگانیسم ها: که باعث تولید رنگ های مختلف درپشم شده که بعضی ازآنها پردوام وبه راحتی شسته نمی شود واین میگروارگانیسم ها بیشتردرخاک وآب پراکنده اند.
4- تاثیرموادگیاهی وخاک روی پشم: از ارزش آن کاسته ودرصورت امکان باید شسته شود.
- دانه وگیاهان چسبنده خاردار: دربرطرف کردن آن غالباً بدون استفاده از مواد شیمیای غیرممکن است.
5- لکه های رنگی حاصل ازنفوذبقایای سوخته بوته ها ودرختان: لکه دار شدن پشم دراثر مواد سوخته کاملاً سطحی بوده وبا حلاجی کامل وشستشوی صحیح برطرف می شود.
6- اثرات سوء ناشی ازمدیریت درفسادوخرابی پشم:
- دراثر دفعیات حیوان: باعث ظاهرناخوشایند پشم یاسبب کاهش ارزش پشم شده ودرموقعی که گوسفندان ازغذای خشک تغذیه دارند به ندرت این مسئله اتفاق می افتد.
- لکه های حاصل فنوتیازین: اگر این دارو روی پشم بریزدوبه سرعت لکه های ثابت وپردوامی ایجاد
می کند.
وبعدمراحل شستشوی پشم وسفیدگری ورنگرزی وضدبیدکردن صورت می گیرد.
تهیه کننده:
خانم مهندس م اشتیاق
*********88~87***********
2......یونوفرها و نقش آنها در تغذیه ی دام IONOPHORES
یونوفرها افزودنیهای خوراکی هستند که فرایند تخمیر شکمبه را به سمت افزایش تولید اسید پروپیونیک و کاهش تولید متان هدایت میکنند و فلور میکروبی شکمبه را به حد مطلوب می رسانند. یونوفرها ساختمان آنتی بیوتیکی دارند و حاصل تخمیر توسط باکتریهای گونه ی استرپتومایسین هستند که عبارتند از: موننسین(رومنسین)- سالینومایسین- ناراسین و لازالوسید (بواتک آواتک).
یونوفر ترکیبی است که کاتیونها (یونهای حامل بار مثبت) را در چربی قابل حل میکند واین مواد ساختمان پلی اتری دارند. یونوفرها محصولات چربی دوستی هستند که برای تعدادی از باکتریها – پروتوزواها – قارچها و ارگانیسمهای بزرگتر سمی هستند سمیت این ترکیبات به علت نفوذ این ترکیبات به غشای سلولی و تغییرات بار یونی در داخل سلولها ودر نتیجه مرگ آنهاست.
موننسینMONENSINE
موننسین یک آنتی بیوتیک پلی اتری بوده که در نتیجه ی تخمیر استرپتومایسین سینا موننسین تولید می شود. این دارو اولین ترکیب از این گروه بود که مشخص شد میتواند باعث افزایش کارایی دامهای نشخوارکننده شود. دامهایی که از جیره های پرانرژی حاوی موننسین (بعنوان مثال جیره های پرواربندی گاو) تغذیه می کنند نسبت به دامهایی که از جیره ی عادی استفاده می نمایند غذای کمتری مصرف کرده ولی انرژی دریافتی آنها مشابه بوده و همان افزایش وزن روزانه را دارند. آزمایشاتی روی تولید شیر گاوهای هلشتاین وجرسی با مصرف موننسین انجام گرفت که مشخص شد میزان تولید شیر و میزان پروتئین شیر افزایش می یابد ولی مقدار چربی شیر کاهش یافته و وزن هنگام تولد را افزایش میدهد.بهترین مقدار موننسین در جیره ای که 90% ماده ی خشک دارد حدود 33PPM می باشد و ضریب تبدیل غذایی را در حدود 6 /10 درصد بهبود می بخشد.
لازالوسید LASALOCIDE
لازالوسید سدیم آنتی بیوتیک یونوفری دو ظرفیتی پلی اتری است که در نتیجه ی تخمیر استرپتومایسین لازالینزیس تولید شده و مشابه موننسین است . ازاین دارو در پیشگیری کوکسیدیوز در جوجه های گوشتی استفاده می شود و در نشخوار کنندگان بعنوان یک کوکسیدیوستات با کفایت مطرح است و مانند موننسین باعث افزایش تولید اسید پروپیونیک و اسیدهای چرب فرار و کاهش تولید متان می شود. لازالوسید باعث بهبود سرعت افزایش وزن و کارایی خوراک می شود. با خورانیدن این ماده در جیره ی دامها می توان
باعث افزایش ذخیره ی گلوکزو افزایش بازده شیر وکاهش کتوزیس در طول اولین دوره شیردهی شد.
امروزه از یونوفرها بعنوان محرک رشد نیز استفاده می کنند که از سه راه باعث افزایش عواید اقتصادی می شود :
1- بهبود میزان رشد و ضریب تبدیل خوراک
2- کاهش میزان مرگ و میر
3- کاهش میزان ابتلا به بیماریها
این در حالی است که این مواد باعث افزایش چربی لاشه نمی شوند ولاشه ی بهتری ایجاد می کنند. یونوفرها باعث کاهش رشد و از بین بردن استرپتوکوکوس بویس و لاکتوباسیلوس – مولد لاکتات در شکمبه شده که این عمل در کاهش وقوع اسیدوز بسیار مهم است. همچنین باعث کاهش فعالیت باکتریهای پروتئولیتیک (تجزیه کننده ی پروتئین ها) شده و در نتیجه باعث کاهش تجزیه ی آمینو اسیدها وغلظت آمونیاک در شکمبه می شوند یا بعبارتی باعث عبوری شدن پروتئین ها و اسید های آمینه موجود در مواد خوراکی شده و میزان جذب اسیدهای آمینه در روده ی کوچک افزایش می یابد.
Streptomyces cinnamonensis
Streptomyces lasaliensis
مکانیسم عمل یونوفرها
مکانیسم کلی یونوفرها صرفه جویی در مصرف اجزای مهم خوراک از جمله پروتئین ها و ویتامین ها وبرخی از مواد معدنی میباشد. محرکهای یونوفری قادر به تغییر در وضعیت جابجایی یونها در طرفین غشاء بیولوژیک بوده و باعث تولید بیشتر پروپیانات و تولید کمتر استات و متان شکمبه می شوند. ترکیبات یونوفری قابلیت هضم ماده خشک و پروتئین خوراک را زیاد می کنند.
موننسین رشد میکروبهای مولد هیدروژن را مهار کرده و رشد میکروبهای مولد اسید سوکسینیک را که پیش ساز پروپیانات است افزایش میدهد.
قابل ذکر است که از نظر زمانی 3 هفته طول می کشد تا محیط شکمبه به موننسین عادت کند و طی این مدت باکتریهای مولد هیدروژن کاهش یافته و باکتریهای مولد پروپیانات افزایش پیدا می کنند و شکمبه به وضعیت متعادلی میرسد. در این رابطه موننسین یک عیب دارد و آن هم اینست که در 3 هفته ی اول مصرف، باعث بی اشتهایی گوساله می شود و این عیب در لازالوسید کمتر دیده می شود.
اثرات مهم یونوفرها در عملکرد گاوهای شیری و گوشتی:
1- کاهش مصرف غذا
2- بهبود ضریب تبدیل غذایی
3- کاهش تولید متان و بهبود فرایند تخمیر در شکمبه
4- کاهش تولید بوتیرات و استات و افزایش تولید پروپیانات در شکمبه
5- کاهش شدت نفخ حاصل از لگومها
6- کنترل وکاهش در شدت و فراوانی بیماری کوکسیدیوز در گاو و گوسفند
7- زودتر بالغ شدن تلیسه ها
8- افزایش پروتئین و ماده ی خشک قابل هضم
9- افزایش ph شکمبه در دامهای استرس دار
10-افزایش تولید ATP حاصل از متابولیسم مواد غذایی
یونوفرها نه تنها بر روی تولید شیر و پاسخ ایمنی بدن بلکه روی ترکیبات شیر وضعیت سلامتی دام و توان تولید مثلی آنها موثر است. در شکمبه یونوفرها با تاثیر روی باکتریهای شکمبه ای (بخصوص باکتریهای گرم مثبت) شرایط تخمیر شکمبه ای را تغییر داده و با افزایش انرژی و تولید نیتروژن در شکمبه شرایط بهتری را برای دامها فراهم می نمایند.
با استفاده از یونوفرها در تغذیه ی گاوهای شیری نسبت پروپیانات بعنوان پیش ساز گلوکز بالا رفته که باعث تعدیل بالانس منفی انرژی در گاوهای تازه زامی شود در نتیجه در گاوهای تازه زا تولید شیر و توان ایمنی بدن و عملکرد دام بهتر خواهد شد و بروز بیماریهای متابولیکی نیز کاهش می یابد.
در اواسط سال 1970 یونوفرها بوسیله ی اداره ی کل دارو و غذا برای افزودن به جیره ی دامها در ایالات متحده تایید شد .
تهیه کننده :
خانم مهندس ز حسین زاده
********************88~87***********
3.....اثرات دفعات دوشش بر میزان تولید و کیفیت شیر
مقدمه:
هر چه دفعلات شیردوشی بیشتر باشد،حجم شیر تولیدی افزایش می یابد.اما با افزایش دفعات دوشش این پاسخ به تدریج از بین می رود. به عنوان مثال در صورتی که گاوها دو بار در روز دوشیده شوند میزان تولید در مقایسه با یک بار دوشش 40درصد بیشتر و سه بار دوشش 20 -30 درصد بیشتر از دو بار دوشش در روز خواهد بود و در صورتی که گاوها چهار بار در روز دوشیده شوند تولید شیر 10-5 درصد بیشتر از سه بار دوشش می شود .
توصیه مدیریتی: گاوهای تازه زا را میتوان در هر وعده شیر دوشی اول و سپس یک با ر دیگر در آخر شیردوشی دوشید تا بتوان به چهار یا شش بار دوشید .
محاسن افزایش دوشش از نظر اقتصادی :
به حداکثر رساندن تولید هر رأس گاو و همچنین اقتصادی کردن سرمایه گذاری در ماشین آلات و امکانات افزایش هزینه ها متفرقه از جمله کارگر
نکته: در صورتی که افزایش دفعات دوشش در مراحل خاصی از دوره شیردهی انجام شود باعث حذف هزینه های فوق می شود.
اثرات فاصله بین دوششها:
رفلکس خروج شیر جهت کارآمدی بالای برداشت شیر و. ترشح شیر از پستان ضروری می باشد. فاصله بین دوششها نیز روی عملکرد شیردهی موثر میباشد. گاوهای شیردهی که روزانه دو بار در روز دوشیده میشوند فاصله زمانی دوشش آنها 12:12 و یا 10:14 ساعت میباشد.گاوهای شیرده با فاصله دوشش 12:12 در مقایسه باگاوهای 10:14 حدود 5-3درصد افزایش تولید دارند.
توانایی هر دام جهت سازگاری با افزایش دفعات دوشش به میزان حجم و ظرفیت سیسترنی هر گاو بستگی دارد.
شیر عصر در مقایسه باشیر صبح چربی و پروتیین بیشتری دارد.شاید یکی از دلایل آن نامنظم بودن فاصله بین دوششها باشد.شیر صبح از شیری که به مدت طولانی تری جمع شده دوشیده میشود.گلبولهای چربی که در داخل آلویلها مانده اند هنوز به طور کامل از ذاخل مجاری پستان عبور نکرده است وتاشیردوشی عصر به تعویق می افتد.
مدت زمان فاصله شیردوشی:
فاصله بین دوششها نباید بیشتر از 18 ساعت شود،در غیر این صورت تاثیرات زیان آوری روی تولید یا کیفیت شیر خواهد داشت.افزایش فاصله بین دوششها به 24 ساعت باعث کاهش تولید شیر از 10 تا 50 در صد خواهد شد .
چنانچه فاصله دوشش بیشتر از 16 ساعت در اوایل شیر دهی شود محتوای چربی شیر تغیر خواهد نمود ولی تاخیر 16 ساعته در اواخر شیر دهی تاثیر روی ترکیبات شیر ندارد.
کاهش دفعات دوشش از دو بار به یک بار باعث افزایش محتوای چربی، پروتئین سدیم کلر شمار سلولهای بدنی و کاهش لاکتوز و پتاسیام می شود .
زمانی که گاوهای شیری دوبار در روز دوشیده میشوند افزایش در تولید شیر بعد از زایش تا پیک شیر به علت افزایش در فعالیت و تعداد سلولهای ترشحی میباشد و بعد از پیک کاهش در تولید شیر به علت کاهش تعداد و فعالیت سلولهای پستانی میباشد.
محاسن افزایش دفعات دوشش از نظر فیزیولوژیکی :
1- نگهداری هورمونهای موثردر شیردهی و تحریک و رهاسازی انها
2- باعث افزایش فعالیتهای متابولیکی در داخل پستان و سلولهای پستانی میشود
3- باعث افزایش تعداد و کیفیت سلولهای ترشحی شده و در نتیجه افزایش حجم ترشح شیر میشود.
اثرات سیستماتیک:
نظریه فشار داخل پستان :
اثرات فیزیکی تجمع شیر باعث افزایش فشار روی سلولهای ترشهی شیر که باعث کاهش متابولیسم سلولی وساخت اجزا شیر میشود تولید شیر بعد دوشش دربالاترین سطح خود قرارداردوبه مرور زمان کم شده و36ساعت پس از آن ترشح کاملا متوقف شده.یک عامل بازدارنده شبه هورمونی باتجمع شیر درغده پستان بین دو دوشش ترشح شده وجلوی ترشح اجزا شیر رامیگیرد.افزایش دفعات دوشش باعث کاهش فشار داخل پستان وبازدارنده شبه هورمونی میشودوتولید شیر را زیاد میکند .باتحریک دام توسط ماشین شیر دوشی یامکش توسط گوساله باعث رهاسازی چندین هرمون مسول درسنتز شیر از غده هیپوفیز میشود ازجمله مهمترین آنها پرولاکتین که درسنتز وترشح شیر وهمچنین روی متابولیسم چربی در داخل بافت چربی پستان موثر است وهرمونهای آدرنوکوتیکوتروپین نیز درحین شیر دوشی آزاد میشوند این هرمون با تقویت اثر گلوکورتیکوییدها در نگهداری شیر دهی واثرات عمومی آن روی شیردهی موثر است واکسی توسین که باعث افزایش خروج شیر از پستان با مکانیسم انقباض وافزایش جریان خون به سمت پستان وکاهش فاکتورهای موضعی روی و ترشح شیر وتاثیر مستقیم روی متابولیسم پستانی دارد .
تهیه کننده :
آقای مهندس حسن یزدانی
**********88~87**************
4 …… لانولین (چربی پشم)
سوفر هم گویند حلال مورد استفاده باید نقطه جوشش پایین داشته باشد ودر خلا تقطیر گردد هگزان در فشار اتمسفر ودر 65 درجه سانتی گراد تقطیر میگردد واز نظر اینکه در مدت زمان کوتاهی لانولین یا چربی پشم نوعی واکس است که از استراسید چرب با انواع الکل هاساخته شده است که قسمت عمده اسید چرب ان شامل:اسید پالمیتیک واسید میریستیک واسید لینوسریک واسید سروتیک ساخته شده است .الکل ان شامل:کلسترول ولانوکلسترول وکلسترانول (دی هیدرو کلسترول) واگنوسترول وهمچنین تعدادی الکل الیفاتیک .
غدد کروی شکل عرق در زیر پوست گوسفندان موادی را از خون به نام عرق به قسمت خارجی پوست ترشح می کنند. این ترشح دائمی بوده واین عمل هم در زمان استراحت وهم به هنگام فعالیت انجام می گیرد منتهی میزان ترشح درزمان استراحت کمتر بوده به هنگام راه پیمایی مداوم در ییلاق وقشلاق ودر مناطق گرم ترشحات فوق العاده زیاد هستند. درنتیجه این اعمال مواد اهکی چربی داری به نام عرق چرب دراطراف پشم جمع می شود که بخش چربی ان را در این مخلوط چربی پشم می گویند. عرق چرب به وسیله ورقه نازکی روی الیاف را پوشانده وبدین وسیله ان رانرم ودرمقابل عوامل جوی وگرد و غبارحفاظت می کند.
از خواص فیزیکوشیمیایی چربی پشم:
1-رنگ زرد تا قهوه ای روشن
2-نقطه ذوب 35-40 .
3-عدد ید 15-30 .
4-عدد صابونی95-120
5-میزان نسبی اسید چرب(%)50-55
6-میزان نسبی الکل(%)40-50 .
عدد ید:
مقدار ید جذب شده (برحسب گرم)توسط100گرم چربی است.
عددصابونی:
مقدار kohبرحسب گرم که جهت خنثی کردن اسید چرب حاصل ازهیدرولیز یک گرم چربی لازم است . درواقع مقیاسی است برای بازگو کردن میانگین وزن مولکولی اسیدهای چرب که در ساختمان چربی به کار رفته اند.
در نژاد هایی که دارای پشم ظریف اند مثل مرینوس در استرالیا ودرپشم گوسفند بدون دمبه در ایران مثل زل مازندران به لحاظ تراکم بیشتر تار مووغددترشحی درهر میلیمترمربع سطح پوست میزان ترشحات عرق چرب بیشتر ازنژادهایی با پشم نیمه ظریف وضخیم است.
عرق چرب از مواد محلول در اب (مانند املاح محلول معدنی) ومواد غیر محلول در اب مانند املاح غیرمحلول معدنی والی وموادمحلول درسولفورکربن مانند لیپیدها تشکیل یافته است.قسمت عمده ی مواد محلول دراب اسید چرب اشباع شده ویون کلسیم و منیزیم واهن .مواد غیرمحلول دراب نمک الی و معدنی پتاسیم. وموادمحلول درسولفو ر کربن مخلوطی ازاستراسیدچرب غیرمحلول دراب که ازترکیب باانواع الکلها میباشد.ترشح مقدارمعینی ازاین نوع عرق چرب درایجاد توده پشمی مرغوب موثراست درحالی که ترشح زیاد ان نشانه تغذیه ونگهداری وپرورش غلط و نامناسب است.باید یاد اور شد که در روش فوق عرق چرب موجب اتلاف مواد مغذی وعناصری میشود که می تواند در شرایط طبیعی به مصرف چربی وگوشت در بدن حیوان برسد .میزان چربی پشم بانوع پشم در نژادهای مختلف وروش نگهداری وتغذیه واب هوا وفشردگی پشم ومقدار پوشش پشمی بدن فر ق میکند ومهمتر از همه مقدار چربی پشم به عوامل ارثی وابسته است .عرق چرب با رنگ روشن روی کیفیت پشم تاثیر مثبت دارد.
رطوبت وگرما و اکسیژ ن ونور و امونیاک و میکرو فلور سبب هیدرو لیز واکسیداسیون وفرایند میکرو بیولوژی در چربی شده ومولکول سنگین چربی به اسید چرب ازاد و الکل تجزیه میشود .
مقدار لانولین پشم :
تجربه نشان داده که از 30گرم پشم 16/2گرم چربی به دست می اید به عبا رت دیگر از هر 1000گرم پشم 72گرم چربی حاصل میشود .
انواع لانولین :
لانولین به دو شکل ابدار(هید راته)وبدون اب (انیدر) وجود دارد .لانولین بی اب به صورت توده ی نرم زرد رنگ کشدار با بوی مخصوص است که بین 42-36 درجه سانتی گراد ذوب میشود وتا حدودی 2 برابر وزن خود اب جذب میکند اضافه کردن 10% لانولین سیتل الکل باعث افزایش قدرت جذب اب میشود.لانولین ابدار خمیر سفید مایل به زرد با بوی نافذ که 30-20% اب دارد ودرجه ذوب ان 42-38 سانتی گراد است .وانچه ما به عنوان چربی پشم میشناسیم در واقع چربی پشم تصفیه شده بی اب است .
کاربرد لانولین :
در مواد ارایشی و مواد محافظت کننده پوست به عنوان یک ماده اراینده پوست استفاده میشود و به عنوان پایه در پمادها وبه صورت بسیار وسیع در کرمهای طبی به واسطه خاصیت نفوذ وجذب مداوم ان در پوست مورد استفاده است علاوه براین محصولات حاوی لانولین نسبت به محصولات فاقد لانولین دوام بیشتری دارند . نوع تصفیه نشده لانولین را لانولین صنعتی گویند ودر کارخانه ها ی نساجی برای سهولت کار در امر ریسندگی وطولانی نمودن عمر ماشین ها وپیشبرد راندمان کار استفاده میشود از لانولین جهت تهیه واکس کفش هم استفاده میشود .
بعضی از افراد به هنگام استفاده از محصولات حاوی لانولین دچار تورم و قرمزی وخارش روی پوست وپلک ها میشود وخیلی از محصولات که بر چسب کم الر ژی زایی دارند حاو ی لانولین اند.
لانولین با دارو های فعال خاصی ناسازگاری داشته و شرایط نگهداری ان در ظروف در بسته ودور ازنور ودمای کمتراز 25درجه سانتی گراد است .
در کشور ما سالا نه 200تن چربی پشم برای مصارف صنعتی مثل تولید واکس کفش وصابون سازی و ساخت لوازم ارایشی از کشورهای اروپایی وارد میشود که در صورت عدم بازیابی لانولین از پشم وبه هدر رفتن این میزان مقدار قابل توجهی ارز برای وارد کردن ان نیز پرداخت شود .
در کشور ماسالا نه یک هزار 280تن چربی پشم به دلیل نبود تکنیک استحصال از بین میروند طبق گفته ی رییس بخش فراوری وتولیدات دامی موسسه تحقیقات علوم دامی سالانه 64 هزار تن پشم در کشور تولید که 2-1%ان چربی خالص است .
بر اساس قرارداد همکاری بین وزارت جهاد کشاورزی ایران و وزارت کشاورزی ارو گوئه قرار شد تا تکنولوژی مناسب جداسازی چربی از پشم توسط اروگو ئه به ایران منتقل شود که در برابر ان قرار شده است که ایران مشاوره ی فنی وعملی ایجاد از مایشگاه بیولوژی فولیکویی پشم را در ارو گو ئه فراهم اورد که هنوز با گذشت چند سال از انعقاد قرار داد هیچ اقدامی برای مفاد ان صورت نگرفته است .
دوروش برای به بدست اوردن لانولین :
1-شست وشوی معمولی اب ومواد قلیایی 2-شست وشو با کمک حلالی مثل هگزان والکل و....
روش اول در 5 حوضچه انجام میگیرد در حوضچه اول اب گرم 55-40 درجه در حوضچه 2-3-4 مقداری مواد قلیا یی ودر حوضچه 5 اب گرم . پشم بعد از حوضچه 5 به وسیله ی چنگال هایی به دستگاه های خشک وسرد کننده هدایت و انگاه بسته بندی میشوند وبعد لانولین را با روشهای مختلف از حوضچه ها استخراج می کنند .
روش دوم را عملیات انجام میگردد مقرون به صرفه است . با استفاده از این روش اگردر سیستم بسته انجام گیرد 90-85 %لانولین را می توان استخراج کرد.
تهیه کننده :
خانم مهندس ع سلامت
***********************88~87************
5..........پوست و چرم
ساختمان پوست :
پوست از 3 لایه تشکیل شده که از خارج به داخل به ترتیب روی یکدیگر قرار دارند :
1- بشره ( اپی در میس ) « پوست به معنی واقعی »
2 – جلد ( چرم ) کریوم
3- زیر جلد. سلول های بشره از داخل به طرف خارج به تدریج شاخی شده و بدن را در مقابل عوامل خارجی حفظ می کند.
جلد از مجموعه ی بافت پیوندی بسیار مقاوم تشکیل شده که پس از دباغی ، چرم تولید می شود و تغذیه جلد از طریق مویرگ های خون و لنف انجام می گیرد.
تقریباً از 2 میلی متر ضخامت پوست 99 درصد به جلد و یک درصد به بشره مربوط می شود . جلد بر روی بافت پیوندی نامتراکم موسوم به زیر جلد قرار گرفته ، حرکت و قابلیت ارتجاعی آن را فراهم می سازد .
موارد استعمال پوست :
پوست ها را از نظر موارد استعمال شان بدو دسته تقسیم کرده اند:دسته اول، پوست هایی که به دباغ خانه رفته و پس از عمل دباغی باشکال مختلف چرمی در آمده
دسته دوم : این پوست ها جزو لوازم تجملی محسوب می شود، که شامل پوست حیوانات اهلی است که مهمتر از همه پوست قره گل بود ، که از بره نژاد مزبور بدست می آید .
پوست بسیار با ارزش از بره هایی تولید می شود که اندکی بعد از تولد کشتار می شوند که این نوع پوست به پرسیانا معروف است .پوست بره قره گل را در ایران به این نام می شناسند .
موارد مصرف عمده ی پوست گوسفندی امروزه عبارتند از :
الف ) تهیه پوست های نرم یا زینتی : در این صورت از پوست به همان شکل و طبیعی و بدون زدودن پشم استفاده می شود.انواع معروف پوست های نرم گوسفندان ایران عبارتند از پوست قره گل ، بعنه ، غورگی ، قوچانی ، ترکمنی
1- پوست قره گل :
مرغوب ترین نوع پوست از بره قره گل تولید می شود . پرورش نژاد قره گل است که آنرا به اسامی گوناگون قره گل ایران ، بره ایران و پرسیانه . نیز می خوانند . پوست بره های قره گل اکثراً همراه با گل و پیچش خاصی است و بعنوان یکی از بهترین پوست های زینتی دنیا شناخته می شود
ب ) تهیه ی چرم وجیر وسالامبور : که در این صورت پوست از پوشش پشمی زدوده می شود و پس از یک سلسله عملیات فیزیکی و شیمیایی به محصول مورد نظر تبدیل می گردد. معمولاً هر چه چشم گوسفند ضخیم تر باشد ، رخ با سطح خارجی پوست مرغوب تر و در نتیجه محصول ،با ارزش تر می شود.
پوست گوسفندی را با توجه به عملیاتی که در مراحل مختلف تهیه روی آن انجام می شود به اسامی گوناگون نیز می خوانند که مهمترین آنها عبارتند از :
1- پوست خام (پوست سبز ) : پوستی که تازه از لاشه جدا شده باشد .
2- پوست مردار : پوستی که از لاشه ی حیوان مرده جدا شده است و فاقد هرگونه مرغوبیتی می باشد.
3- پوست نمک سود مرطوب یا نمک سود خام : برای جلوگیری از فساد پوست مقداری نمک روی سطح داخلی (گوشتی ) آن باشد .
4- پوست خشک : عبارت از نوعی پوست خام است که در سایه و در معرض هوا خشک شده باشد .
5- پوست نمک سود خشک : پوستی که در مجاورت هوا و دوراز نور مستقیم خورشید به شکل آویخته و یا گسترده روی زمین خشک شده باشد
6- پوست لوت : عبارت از پوستی که پوشش پشمی آن به طور نسبی چیده شده .
7- سالامبور : به پوستی گفته می شود که در نتیجه یک سلسله عملیات فیزیکی و شیمیایی مقدماتی روی پوست خام بدست آمده باشد تا بعداً بتوان از آن برای تهیه چرم استفاده نمود.
8- چرم: به محصولی گفته می شود که پس از یک سلسله عملیات روی پوست نمک سود و خشک و یا روی سالامبور بدست می آید .
9- جیر : به محصولی گفته می شود که تقریباً به همان صورتی که در مورد چرم بیان شد تهیه می گردد . مهمترین اختلاف جیر با چرم در این است که همیشه رخ پوست در چرم سازی مورد توجه است در صورتکیه برای تهیه جیر باید به سطح داخلی ( گوشتی ) پوست توجه کرد . زیرا در این قسمت می توان پرزهای کوتاه وظریف به وجود آورد و بر مرغوبیت محصول افزود در تهیه جیر برای زدودن پشم از روی پوست باید از محصول های قلیائی بسیار غلیظ استفاده کرد زیرا غلظت محلول سبب می شود که الیاف پوست کاملاً فشرده شود و پرزهای منظمی ایجاد می کند .
عوامل موثر در مرغوبیت پوست :
1- تغذیه و طرز زندگی : تاثیر تغذیه در بهبود جنس پوست بحدی است که در دوره شیر خوارگی بره ، پوست حیوان بسیار لطیف و باصطلاح نرم و خوش برش است اما همینکه بره به علوفه کنسانتره عادت نمود . پوست کم و بیش تغییر ماهیت می دهد و نسبتاً سخت می شود.نباتات علوفه ایی نظیر یونجه و شبدر و اسپرس پوست دام ها را تقویت کرده مغز دار و محکم می نماید در حالیکه تغذیه دام ها با چغندر ، هویج و سیب زمینی و غیره که دارای آب زیادتری هستند از استحکام پوستشان می کاهد .
2- تاثیر نر و مادگی و خردسالی و سالخوردگی در پوست : پوست دام ماده لطیف و خاصیت ارتجاعیش بیشتر و پر استقامت تر از پوست حیوان نر می باشد از این رو چرمش لطیف تر و خوش برش می شود .یک ماده گاو جوان که هنوز زایش انجام نداده چرمی که از پوستش به دست می آید در همه ی سطوح مغزدار و محکم است در صورتی که پس از یکی دو زایمان پوست حیوان رو به سستی می رود .
3- نور وروشنایی
4- بهداشت دام وجایگاه
5- داغ کردن و آرایش پوست :پوست های داغ شده بسیار کم مقاومت و ناهموار است و بسادگی پاره می شود.
6- رعایت اصول پشم چینی
معایب پوست :
عیوب اولیه عبارتند از :
1- ضایعات محلی : هنگام عبور حیوان از نواحی خاردار ، داغ کردن برای علامت گذاری ، گزش حشرات (خون مردگی )
2- امراض جلدی:شامل2 بیماری : جرب (Gale) و میاز جلدی
3- بیماری عفونی : در کلیه بیماری های عفونی پوست دچار تورم یا التهاب و پرخونی می گردد در بعضی بیماری ها مانند آبله بعلت وجود طاول هائی در نقاطی از پوست این نواحی در موقع دباغی سوراخ خواهند شد .
عیوب ثانویه : در موقع پوست کندن یا جدا کردن پوست از لاشه پیش می آید. تاخیر در پوست کنی از آنجا که موجب می گردد پوست بگوشت چسبندگی بیشتری پیدا کند . همچنین تاخیر در سرد نمودن پوست بعد از کشتار و جداسازی از لاشه که الزاماً باید شسته و سرد شوند .
عیوب نگهداری پوست : الف ) خشک نمودن پوست در اشعه مستقیم خورشید :
این عمل سبب سوختگی و ایجاد سوراخ شده و ضمناً به علت خشکی قشر سطحی ممکن است قسمت های عمقی تازه مانده و برای تخمیر مستعد گردند . از این رو لازم است که پوست را در آفتاب ملایم خشک کرد.
ب) در انبار : حرارت مناسب برای نگهداری پوست در انبارهای مربوط بین 5- 8 درجه سانتی گراد در نظر گرفته می شود زیرا درجه حرارت بالا سبب رشد میکروب وانگل ها شده شرایط را برای فعالیت حشرات از قبیل بید و غیره و هجوم پشم پوست فراهم ساخته و آن را خراب می کنند .
تهیه کننده:
خانم مهندس ف مهدوی
*******************88~87*************
باسلام