شرایط گوسفند زنده پیش از کشتار آئین فنی و بازرسی گوسفند پیش از کشتار :

پس از خریداری دامها از دامدارن و انتقال آنها به مراکز نگهداری دام زنده، این دامها باید در همان ابتدای ورودشان یک معاینه کلی شوند. این معاینه، یک معاینه ساده می باشد و هدف از این کار جداسازی دامهای سالم از بیمار می باشد.

با توجه به اینکه معاینه دقیق تک تک دامها قبل از خریداری آنها مشکل است، این امر به بعد از خریداری و انتقال آنها به مراکز نگهداری دام زنده موکول می شود.

دلایل متعددی برای این امر وجود دارد :

الف ـ بعضی از بیماریها هستند که علائم کالبدگشایی ندارند، یعنی پس از ذبح علامت خاصی را بر روی لاشه نمی توان مشاهده کرد و با معاینه حیوان قبل از کشتار می توان آنها را تشخیص داد مثل اسکراپی، کزاز و بعضی از مسمومیتها.

ب ـ کمک به تشخیص ضایعات و بیماریها در بازرسی لاشه پس از کشتار.

ج ـ باعث جلوگیری از ورود مستقیم دامهای بیمار و آلوده به محل نگهداری دامهای سالم و همچنین مراکز عرضه و کشتار دام زنده در شهر می گردد.

در بازرسی که از دامها در مراکز نگهداری دام زنده صورت می گیرد، نیازی به مقید کردن و معاینه دقیق دامها نیست و معمولا با مشاهده، سالم بودن دام تشخیص داده می شود؛ دام سالم سرحال و کنجکاو بوده و دارای چشم های براق ، موهای شفاف و پوزه مرطوب می باشد، نشخوار می کند و بدنش دارای تقارن دوطرفه است، ترشحی از بینی، چشم ، واژن و مقعد ندارد و تنفس، طبیعی و آرام است. اما دام غیر سالم بیحال است و چرت می زند، نشخوار نمی کند و معمولاً علائمی از بیماری مثل اسهال، نفخ، عطسه ، لنگش، ترشحات چرکی یا خونی از دهان، بینی ، مقعد یا واژن، عدم تعادل ، لاغری شدید، تنفس غیر طبیعی و ... را نشان می دهد.

بنابراین علائم ظاهری که در بازرسی آنها در اینگونه مراکز مدنظر قرار می گیرند عبارتند از : وضعیت تنفس حیوان، ترشحات خارج شده از چشم، بینی، پستان و مقعد، وضعیت راه رفتن حیوان ( بعنوان مثال در دامی که دچار لنگش است ) ، زمین گیر بودن دام، وضعیت مدفوع، وضعیت نسخوار، دمای بدن حیوان ( که این حالت را می توان از ظاهر حیوان بعنوان مثال خشک بودن یا مرطوب بودن پوزه تشخیص داد )، ژولیده بودن یا مات بودن پشم بدن دام، وضعت پوشش بدن ( بعنوان مثال موریختگی )، وضعیت بدنیف وضعیت مفاصل از نظر تورم، جراحات سطحی بر روی بدن، ناله کردن و درد کشیدن حیوان. این علائم برای جداسازی حیوان ناسالم از سالم بکار برده می شوند، که از دور نیز قابل تشخیص می باشند.

این گذرگاه در محل بازرسی به دو شاخه تقسیم می شود. یک شاخه به محل نگهداری دام های مظنون و بیمار مربوط می شود و مخصوص هدایت دام هائیست که در ضمن بازرسی بیمار یا مظنون به بیماری واگیر و غیر واگیر شناخته شده اند. شاخه دیگر مستقیماً به محوطه نگهداری دام های سالم مرتبط می شود و مخصوص هدایت دام های سالم است. عرض گذرگاه برای دام های کوچک 60/0 متر و ارتفاع نرده های جانبی 0/1 متر می باشد.

پس از بازرسی و معاینه دامها در مراکز نگهداری دام زنده، دامها به سه دسته تقسیم می شوند :

گروه یک ـ سالم و مناسب برای کشتار :

گروه دو ـ مشکوک به ابتلاء به بیماری و یا دارای ضایعات و عوارض موضعی جسمی :

دامهایی که دارای عوارض و بیماریهای غیر مهم مثل صدمات موضعی، شکستگیها، تورم پستان بدون تپ ، آبسه های موضعی و سطحی و ... هستند. در مورد دام های این گروه، باید نشانی ها و آثار بیماری دام زنده را یادداشت نموده و آنها را با نشانه ( پلاک ) گذاری مخصوص ( مظنون ) مشخص ساخت. این گونه دامها را بخاطر حفظ بهداشت و نیز حفظ موقعیت مراکز ذبح بهداشتی در شهر، جهت کشتار به کشتارگاه ارسال می نمائیم. نگهداری و درمان چنین دام هایی از لحاظ اقتصادی بصرفه نخواهد بود.

گروه سه ـ بیمار و نامناسب برای کشتار :

دام های زنده این گروه، دام هایی هستند که به انواع بیماری های مشروح در بندهای زیر مبتلا بوده و بر این پایه، مناسب برای کشتار نمی باشند.

الف ـ دام های مبتلا به بیماری های واگیر یا واگیر خطرناک، مانند بیماریهای کزاز، هاری، سیاه زخم.

ب ـ دام های تب دار و یا مبتلا به لاغری مفرط

دام هائی که بر اثر تغذیه نامناسب و یا ابتلاء به بیماری های عفونی ساده ( مانند سرماخوردگی )، به لاغری مفرط و یا تب مبتلا شده باشند، در این بخش قرار می گیرند.

ج ـ دام های مبتلا به بیماری های مشترک بین انسان و دام ( بروسلوز )

یک فرمول ساده برای درجه بندی وضعیت بدین ترتیب است. ناحیه هایی که باید روی آنها تاکید داشت شامل چشم و انتهای خلفی ستون مهره ها ( یعنی ناحیه کمر ) است.

 درجه بندی بر پایه استاندارد به قرار زیر است :

درجه 0 :

یک گوسفند لاغر بدون هیچ چربی در پیرامون چشم و هیچ ماهیچه یا چربی در بالا و یا زیر ستون مهره ها.

درجه 1 :

ستون مهره ها برجسته و تیز است و بسادگی می توان انگشتان خود را به زیر استخوانهای ستون مهره ها هدایت کرد. ماهیچه های چشم ظریف و فاقد پوشش چربی می باشند.

درجه 2 :

ستون مهره ها برجسته، ولی صاف و مدور است. بردن انگشتان به زیر ستون فقرات به فشار اندکی نیاز دارد. ماهیچه چشم را می توان لمس کرد، ولی پوشش چربی آن ناچیز است.

درجه 3 :

این درجه استانداردی است که برای تغذیه اضافی توصیه می شود. ستون مهره ها تنها اندکی برامده است، ولی صاف و گرد احساس می شود و هر استخوان را تنها با فشار می توان لمس کرد. برای لمس زواید عرضی ستون مهره ها به فشار زیادی نیاز است. ماهیچه های چشم پر هستند و دارای درجه مناسبی از پوشش چربی می باشند.

درجه 4 :

ستون فقرات را حتی با فشار قوی نیز نمی توان لمس کرد، زیرا توسط لایه های چربی محافظت شده اند. ماهیچه های چشم بسیار پر می باشند و پوشش ضخیمی از چربی دارند. معمولا بافت چربی فراوانی روی کپل و دم وجود دارد.

نکته : این درجه بندی بایستی سریع و توسط کارگران ماهر انجام شود تا از ازدحام دامها در جریان پیاده کردن آنها، افتادن و لگدمال شدنشان و مسائل مربوط به کبودی و ضربه دیدن آنها در هنگام ورودشان به مراکز نگهداری دام زنده جلوگیری شود.

جایگاه کشتار اضطراری :

در مراکز نگهداری دام زنده که در مجاورت کشتارگاهها نباشند، احداث یک باب جایگاه کشتار اضطراری متناسب با ظرفیت مرکز، الزامی است. ممکن است به مراکز نگهداری دام زنده، دامهائی وارد شوند که به علت ضربات وارده و یا ضعف و بیماری، تا رسیدن به کشتارگاه دوام نمی آورند. در چنین مواردی دامها باید در جایگاه کشتار اضطراری کشتار شوند. این اتاق مساحتی حدود  20 متر مربع دارد و دیواره ها تا سقف از کاشی مفروش شده و کف سیمانی است. در ابتدای این محل یک حوضچه ضدعفونی قرار دارد. در انتهای روز، کف و دیواره ها و وسایل مورد استفاده باید بطور کامل ضدعفونی گردند.

تذکر : کشتار دام های بیمار شامل بیماری های دسته 3 نمی گردد.

معدوم کردن لاشه دامهای بیمار :

دام های مبتلا به بیماری های دسته 3 ، دام های تلف شده یا لاشه هایی که بعد از کشتار اضطراری غیر قابل مصرف تشخیص داده می شوند، باید سریعا معدوم گردند. لاشه دامهای تلف شده نباید در معرض نیش حشرات قرار گیرند، چون حشرات بسیاری از عوامل بیماریزا را انتقال می دهند. بدین جهت بهتر است که این لاشه ها سریعا معدوم شوند. محل تلف شدن دام نیز سریعاً باید ضدعفونی گردد. لاشه حیوانات تلف شده نباید به مصرف حیوانات گوشتخوار برسد و باید حداکثر در طول 24 ساعت پس از مرگ به نحو قابل قبولی نابود شوند، چون خطر انتشار بیماری از این لاشه ها به سایر حیوانات اهلی و انسان وجود دارد.

به طور کلی از روشهای زیر جهت نابود کردن لاشه دامهای تلف شده استفاده می شود :

الف ـ گودالها یا چاههای بهداشتی

ب ـ دفن لاشه ها

ج ـ سوزاندن لاشه ها

تهیه کننده :

خانم مهندس م رضاپور